خاتمکاری و قلمزنی

تولیدات این بخش شامل تابلو ها و آثاری است که با قلمزنی روی مس و ایجاد طرحهای گل و مرغ و … و قاب خاتم ساخته شده است. تلفیق هنر خاتم کاری قلمزنی

محصولات خاتمکاری و قلمزنی جلوه‌ای بی‌همتا از ترکیب دو شاخه از عمیق‌ترین و کهن‌ترین هنرهای دستی ایران هستند که در آن‌ها صلابت فلز چکش‌خورده در آغوش هندسه منظم و رنگین چوب، استخوان و برنج آرام می‌گیرد. این تلفیق هنرمندانه پاسخی اصیل به جست‌ و جوی دوست‌داران فرهنگ ایرانی است که کمال زیبایی ‌شناسی را نه در یک متریال منفرد، بلکه در هارمونی متضاد میان بافت‌های گوناگون طلب می‌کنند. هنگامی که خنکای صیقلی فلز مس یا برنج با حرارت نقوش ریزدانه‌ای خاتم پیوند می‌خورد، سازه‌ای خلق می‌شود که به‌ طور هم ‌زمان راوی تمدن مفرغ و فلزکاری کهن و میراث چوب ‌تراشان دوره صفوی در دیار اصفهان است.

ویژگی‌های محصولات خاتمکاری و قلمزنی

این دسته از دست ‌سازه‌ها با ساختاری مرکب و چندلایه تولید می‌شوند تا همبستگی بصری، استحکام مکانیکی و تعادل وزن میان بافت فلز و قطعات چوبی حفظ گردد.

زیرساخت دوتکه مهندسی‌شده: استفاده از چوب‌های خشک و فرآوری‌شده گردو و راش در بخش‌های خاتم، همگام با ورق‌های ضخیم مس با خلوص ۹۹٫۹ درصد.
دانه‌بندی فشرده و ظریف خاتم: چیدمان میلی‌متری مثلث‌های برنج خالص، استخوان سفیدکاری‌شده شتر و چوب‌های طبیعی آبنوس و عناب با کمترین فاصله بتونه.
قلمزنی عمیق و برجسته دست‌ساز: اجرای نقوش ختایی، اسلیمی، گل و مرغ و شکارگاه با قلم‌های فولادی و ضربات دقیق چکش بر بستر مس.
سیاه‌قلم و عایق‌بندی چندمرحله‌ای: استفاده از ترکیب دوده و روغن مخصوص برای نمایش سایه‌روشن خطوط قلم در تقابل با پلی‌استر براق کوره.
تنوع عملکردی بالا: طراحی در قالب انواع جعبه‌های کارد و چنگال، شکلات‌خوری، ست‌های مدیریت رومیزی، گلدان‌ها و پلاک‌های نفیس دیواری.

بررسی جامع هنر تلفیقی فلز و خاتم در تاریخ اصفهان

پیوند میان قلمزنی و خاتمکاری حاصل بلوغ کارگاهی اساتیدی است که در دوره‌های تاریخی اخیر کوشیده‌اند دو هنر شاخص نصف‌ جهان را در یک قاب گرد آورند.

هنر قلمزنی ریشه در ادوار مادها، هخامنشیان و ساسانیان دارد؛ دورانی که هنرمندان با سنبه و چکش، باورها و نمادهای اساطیری را بر جام‌ها و سینی‌های مفرغی و سیمین می‌نگاشتند. از سوی دیگر، هنر خاتمکاری از عهد صفوی و زندیه در شیراز و سپس اصفهان به اوج کمال رسید؛ جایی که هزاران منشور مثلثی چوبی و فلزی در قالب شمسه‌ها و ترنج‌های هندسی بر درها و صندوقچه‌های درباری نشستند. ترکیب این دو شاخه در دهه‌های اخیر، محصولی نوپدید با هویتی غنی ایجاد کرد که نمونه‌های کلاسیک آن امروزه زینت ‌بخش گالری‌های هنری و مجموعه‌های کلکسیونی در سراسر جهان است.

مطالعه بیش تر

تحلیل تکنیکال هنر قلمزنی و خاتمکاری؛ چالش‌های ساخت و مهار انبساط حرارتی

اجرای هم‌زمان قلمزنی و خاتمکاری روی یک قطعه، یکی از پیچیده‌ترین و پرریسک‌ترین فرآیندهای کارگاهی به حساب می‌آید. تفاوت فاحش میان ضریب انبساط حرارتی فلز مس و بافت زنده چوب، چالش اصلی در ساخت این دسته‌بندی است. اگر چوب زمینه به روش طبیعی و طولانی رطوبت‌زدایی نشده باشد، پس از تغییرات فصلی دما دچار انقباض یا انبساط گشته و این تنش مکانیکی می‌تواند به تابیدگی پلاک مس، شکستگی لایه‌های چسب یا ترک‌های مویی در ردیف‌های خاتم بینجامد.

در فرآیند سنتی کارگاهی، استادکار ابتدا پشت ورقه مسی را با قیر مذاب و خاکستر پر می‌کند تا هنگام کوبیدن چکش‌ها، صفحه مس دچار اعوجاج و شکستگی ساختاری نگردد. پس از پایان قلمزنی و قیرزدایی کامل با نفت و آتش، پلاک صیقل‌خورده به کمک پرچ‌های مخفی، زبانه و چسب‌های حرارتی ویژه روی بستر خاتمکاری‌شده تثبیت می‌شود.

در این میان، تولیدکنندگان معتبر صنایع دستی، نظیر صنایع دستی پارسیان با به‌کارگیری رزین‌های سوپرپلی‌استر کوره، مانع از نفوذ اکسیژن به شیارهای قلمزنی و لایه‌های خاتم می‌شوند تا در طول سالیان، تغییرات رطوبتی آسیبی به یکپارچگی اثر وارد نسازد.

تنوع محصولات قلمزنی و خاتمکاری و راهنمای چیدمان در فضاهای مدرن و سنتی

این آثار به سبب چندب ُعدی بودن پالت متریال، با طیف گسترده‌ای از الگوهای طراحی داخلی هماهنگ می‌شوند. یک ست رومیزی شامل جای قلم، جاچسبی و جای برگه یادداشت مزین به قلمزنی و خاتم، روی میزهای چوبی مدیریتی تیره، رسمیت و جلوه‌ای تشریفاتی به اتاق جلسات می‌بخشد.

همچنین در منازل مسکونی، قرار دادن جعبه‌های دستمال و سطل خاتم و قلمزنی یا گلدان‌های تلفیقی روی کنسول‌های ورودی، کانون بصری گرم و متوازنی پدید می‌آورد. توصیه مهم کارشناسان دکوراسیون این است که به دلیل وجود نقوش پرکار روی این ظروف، فضای پیرامون آن‌ها خلوت نگه داشته شود تا جزئیات نقوش گل و مرغ فلزی و ریزه‌کاری‌های هندسی چوب تحت‌الشعاع آشفتگی محیط قرار نگیرد.

تفاوت دست‌سازه‌های اصیل با نمونه‌های بازاری کم‌کیفیت

در این بخش به مقایسه ی محصولات دست ساز و بازاری پرداخته ایم؛ تا هنگام خرید با دید متفاوت تر، انتخاب بهتری داشته باشید.

مشخصه فنی	محصول اصیل و مرغوب	محصول بازاری و غیراصل
ضخامت ورق مس	ورق مس ضخیم و سنگین با خلوص ۹۹٫۹٪	ورق‌های نازک فویلی با احتمال تو رفتگی سریع
تراکم گل‌های خاتم	دانه‌بندی میکرومتری، بدون درز و سرشار از سیم برنج	فواصل عریض چسبی با استفاده از بتونه‌های رنگی
نوع خطوط قلمزنی	چکش‌کاری دستی با عمق‌های متغیر و زنده	نقش‌های پرسی ماشینی، سطحی و کاملاً یکنواخت
پوشش سطحی	پلی‌استر براق شفاف، ضدخش و فاقد موج	لایه‌های ضخیم زردشونده همراه با حباب‌های هوا

اصول نگهداری و شست‌وشوی ظروف ترکیبی

مراقبت از آثار چند متریالی نیازمند دقت بیشتری در قیاس با ظروف تمام‌ فلزی است. برای نگهداری بهتر از انواع آثار هنری قلمزنی و خاتمکاری این نکات را در نظر داشته باشید.

از شست ‌و شوی مستقیم این محصولات با جریان مداوم آب یا قرار دادن آن‌ها در ماشین ظرفشویی جداً خودداری کنید؛ چرا که نفوذ آب به زیرساز چوبی خاتم، باعث تورم چوب و ریختن مثلث‌ها می‌شود.
برای نظافت، غبارروبی آرام با پارچه نخی نم‌دار و خشک کردن بلافاصله آن کفایت می‌کند.
همچنین این ظروف نباید در معرض تابش مستقیم آفتاب تابستان یا مجاورت بخاری و رادیاتور قرار گیرند، زیرا گرمای موضعی، لایه پلی‌استر محافظ را کدر خواهد کرد.

قیمت محصولات خاتمکاری و قلمزنی

قیمت محصولات خاتمکاری و قلمزنی تحت تأثیر مجموعه‌ای از فاکتورها که در ادامه ذکر شده است، همچنین دستمزد تخصصی دو رشته هنری جداگانه تعیین می‌گردد. ضخامت و عیار صفحه مس، میزان فلز برنج و استخوان شتر به‌کاررفته در ساخت پره‌های خاتم، زمان صرف‌شده برای ریزه‌قلم و امضای استادکاران سازنده، بهای نهایی را شکل می‌دهند؛ بنابراین خرید این آثار فراتر از تهیه یک وسیله روزمره، ثبت سرمایه‌ای ماندگار و اثری با ارزش کلکسیونی با ارزش افزوده در طول زمان است.

برای خرید، مشاهده و آگاهی از قیمت محصولات صنایع دستی ترکیبی از فروشگاه صنایع دستی پارسیان اصفهان کلیک کنید.